کد خبر:18028
پ
۰

ازدواج در سن کم؛ اقدامی خطرناک با پایانی تلخ

ازدواج زودهنگام یکی از آسیب هایی است که کودکان را تهدید می کند؛ بنا بر آمارهای رسمی، سالانه ۱۸۰ هزار ازدواج زودهنگام در کشور انجام می شود که ۲۴ درصد مجموع ازدواج ها را شامل می شود.

به گزارش هاتف ، موضوع کودکان و آسیب هایی که در چند سال گذشته به صورت موارد کودک آزاری، تجاوز و قتل های هولناک در جامعه رخ داد؛ اهمیت توجه به مقوله سلامت جسم و روان کودکان را بیشتر در کانون توجه قرار داده به گونه ای که واکنش همگان را برانگیخته است.
در چنین شرایطی که همه نگاه ها به قتل و تجاوز معطوف شده است، شاید به موضوع ازدواج زودهنگام کودکان حساسیت کمتری نشان داده می شود به عبارتی جامعه ای که به مرتبه ای بالاتر از ارتکاب کودک آزاری به صورت تجاوز و قتل رسیده است شاید موارد کودک آزاری همچون ازدواج زودهنگام و بسیاری موضوع های ظریف تر؛ رفتاری که بنا به گفته کارشناسان در طیف گسترده کودک آزاری قرار دارد، کمتر مورد توجه قرار می گیرد.
در این زمینه باید یادآور شد که به دنبال اخبار و گزارش هایی مبنی بر کودک آزاری در کشور یکی از مطالبه های جدی مردم و جامعه حقوقی، تصویب لایحه حمایت از کودکان و نوجوانان بود و جای امیدواری است که به تازگی کلیات این لایحه با هدف تضمین آنان در مقابل خطرهایی چون کودک آزاری و ارایه راهکارهای پیشگیرانه و بازدارنده، سرانجام به تصویب نمایندگان مجلس شورای اسلامی رسید، هر چند در این لایحه به موضوع ازدواج زودهنگام یا ازدواج کودکان پرداخته نشده است.
ازدواج زودهنگام که در هیاهوی درجه های شدیدتر کودک آزاری مورد بی توجهی قرار دارد به نوعی مصداق و نمونه بارز کودک آزاری است که می توان گفت وقتی در مناطق مختلف کشور رخ می دهد به طور تلویحی رسمیت بخشیده شده است.
بنا به گفته معصومه ابتکار معاون امور بانوان رئیس جمهوری هنوز در مناطقی از کشور مشکل ازدواج کودکان وجود دارد اگرچه کم اما حتی یک مورد هم زیاد است.

** سالانه ۱۸۰ هزار ازدواج زودهنگام در کشور ثبت می شود
«بتول سلیمی منش» پژوهشگر و محقق اجتماعی در این باره به خبرنگار ایرنا گفت: بر پایه آمارهای رسمی، سالانه ۱۸۰ هزار نفر زیر ۱۸ سال ازدواج می کنند که در واقع ۲۴ درصد مجموع ازدواج های کشور را در برمی گیرد.
وی افزود: در سال های گذشته طبق آمارهای ثبت شده ازدواج کودکان ۱۰ تا ۱۴ ساله در سال ۹۳ دارای بالاترین نرخ با فراوانی ۴۰ هزار و ۲۲۹ نفر بوده است.
سلیمی منش اظهار داشت: این آمار در خصوص کودکان زیر ۱۰ سال در سال های ۹۰، ۹۱، ۹۲، ۹۳ و ۹۴ به ترتیب ۲۲۰، ۱۸۷، ۲۰۱، ۱۷۶ و ۱۷۹ مورد بوده است و این احتمال وجود دارد که به علت ثبت نشدن ازدواج در برخی موارد آمار بیشتر از این ها هم باشد.
این پژوهشگر یادآور شد: پراکندگی ازدواج کودکان در شهرهای گوناگون کشور به این صورت بوده که خراسان رضوی در رتبه نخست و آذربایجان شرقی و سیستان و بلوچستان به ترتیب در رتبه های بعدی قرار دارند .
او در خصوص علت های ازدواج کودکان هم گفت: ازدواج کودکان از دیرباز در فرهنگ و عرف اجتماعی ایرانیان وجود داشته و در برخی مناطق به سبب ملاحظه های فرهنگی دارای رشد بیشتری بوده است البته قواعد خاص شرعی از قبیل ازدواج موقت، موجب گسترش و قوت این گونه فرهنگ و سنت نادرست شده است.
این پژوهشگر مسایل اجتماعی با بیان اینکه جامعه زمانی سالم و پویا خواهد بود که ازدواج های سالم و به هنگام در آن رخ داده باشد، افزود: کودک اگر در شرایط مساعد قرار گیرد، می تواند موجب بالندگی جامعه شود و پدران و مادران موظفند زمینه های لازم را برای رشد مادی و معنوی کودک فراهم کنند.
سلیمی منش اظهار داشت: رخدادهایی همچون ازدواج زودهنگام در کودکان مانعی برای بروز ظرفیت ها و توانمندی های آنان ایجاد می کند.

**سیستان و بلوچستان رکوردار ازدواج های زیر ۱۵سال در کشور

مقوله ازدواج در سنین پایین در سیستان و بلوچستان که پهناورترین استان کشور نیز است رواج بیشتری نسبت به دیگر استانهای کشور دارد و این امر بیشتر در شهرهای بلوچستان رخ می دهد و دختران با سن پایین تر از ۱۵ سال مجبور به ازدواج می شوند، شیوه ای که از گذشته های دور به عنوان یک سنت غلط در این مناطق رشد پیدا کرده است، چه بسا دخترانی که قربانی فرهنگ و باور غلط بزرگان خود می شوند و در زیر بار یک زندگی تحمیل شده با آسیب های جدی روبرو می شوند.
گاه دیده می شود که مردانی بزرگسال اقدام به انتخاب دخترانی کم سن و سال می کنند که این مسئله عواقب جبران ناپذیری را هم برای دختران و خانواده هایشان بوجود می آورد.
از عمده این عارضه‌ها مشکلات روحی و روانی، سرخوردگی و خودکشی بین این دختران جوان است که البته خودکشی خیلی کم صورت می‌گیرد چرا که مردم از اعتقادات مذهبی قوی برخوردارند.
متاسفانه هنوز بسیاری از افراد در جامعه ما بلوغ جسمی را تنها ملاک ازدواج قلمداد کرده و توجهی به بلوغ فکری و اجتماعی ندارند. یعنی اصولا برایشان مهم نیست که فرد توانایی ازدواج را دارد یا نه.

** تعریف کودک از منظر قانون
کارشناس ارشد حقوق جزا و جرم شناسی در این خصوص گفت: کودک در اصطلاح حقوقی چنین تعریف می شود که فرد از نظر سن و جسم به حدی نرسیده است که برای زندگی اجتماعی آماده باشد؛ در فقه اسلامی نیز ابتدای دوره بلوغ را پایان دوران کودکی نامیده اند.
وی افزود: در واقع منظور از کودک از دیدگاه فقه اسلامی کسی است که به سن بلوغ نرسیده باشد اما کنوانسیون حقوق کودک، منظور از کودک را افراد زیر ۱۸ سال بیان می کند مگر اینکه طبق قانون قابل اجرا در مورد کودک، سن بلوغ کمتر تشخیص داده شود به این ترتیب از نظر کنوانسیون حقوق کودک، کسانی را می توان کودک خواند که به سن ۱۸ سالگی نرسیده باشند.
سلیمی منش اظهار داشت: از آمارهای اعلامی برداشت می شود که پدیده «کودک همسری» در جامعه رواج دارد که همین می تواند آسیب هایی به ساختار خانواده و جامعه وارد کند؛ در واقع کودکانی که هنوز طعم بازی های کودکانه خود را نچشیده اند باید بار مسئولیت زندگی خانوادگی و همچنین دغدغه های زناشویی را تجربه کنند.
وی افزود: ازدواج موفق در گرو بلوغ عاطفی، اجتماعی، اقتصادی، فکری و جسمی است تا نهاد خانواده حفظ شود.

** سن ازدواج در قانون
این کارشناس ارشد حقوق جزا با بیان اینکه قانون در ایران سن قطعی ازدواج را معین نکرده است، گفت: قانون مدنی ماده ۱۰۴۱ سن ازدواج را برای دختران ۱۳ سال و برای پسران ۱۵ سال تعیین کرده و ازدواج کودکان را پیش از این سنین با رعایت مصلحت و اذن ولی جایز دانسته است.
وی افزود: با این اوصاف، ازدواج زیر ۱۳ سال تمام شمسی برای پسران و ۱۵ سال تمام شمسی برای دختران امکان پذیر است و با توجه به اینکه ایران از جمله کشورهای عضو کنوانسیون حقوق کودک است و حداقل سن پذیرفته شده برای ازدواج بر اساس مفاد کنوانسیون حقوق کودک ۱۸ سال است اما شرط حداقل سن در قوانین ایران بر طبق مفاد کنوانسیون رعایت نشده است.
سلیمی منش در خصوص علل ازدواج کودکان اظهار داشت: فقر اقتصادی خانواده عامل مهمی در ازدواج کودکان است و علاوه بر این در خانواده هایی که یکی از والدین درگیر اعتیاد باشد، ازدواج کودکان دختر محتمل تر است.
او فقر فرهنگی و نبود مراکز آموزشی را از دیگر عوامل شیوع پدیده ازدواج کودکان دانست و افزود: کودکان به سبب نبود امکانات آموزشی از مقطع ابتدایی به بالا مجبور به ترک تحصیل می شوند و در نهایت نیز زودتر از دیگر همسالان خود که امکان ادامه تحصیل دارند، ازدواج می کنند.
این کارشناس ارشد جرم شناسی یادآور شد: خودکشی، فرار از خانه و افسردگی از عمده مواردی است که به واسطه ازدواج متوجه کودک می شود.
وی افزود: با توجه به اینکه در بیشتر موارد رشد جسمی را ملاک ازدواج کودکان قرار می دهند، فقدان بلوغ فکری و اجتماعی در مواجهه با مشکلات به نسبت سایرین آنها را آسیب پذیرتر می کند.

** پیشگیری از ازدواج کودکان
این پژوهشگر مسایل اجتماعی گفت: برای پیشگیری از ازدواج کودکان در دو بعد فرهنگی و قانونی باید اصلاحاتی صورت گیرد و این دو باید در راستای هم باشند البته می بایست توجه داشت که اصلاح قانون تنها راهکار حذف پدیده ازدواج کودکان نیست بلکه در کنار آن باید در مناطقی که با فراوانی این پدیده مواجه ایم فرهنگ سازی انجام شده و مردم از تبعات منفی آن آگاه شوند.
وی اظهار داشت: یکی از مواردی که موجب آمار بالای ازدواج کودکان شده، تعیین سن متغیر توسط قانونگذار است که باید مراجع قانونی و مراجع تقلید در پی تغییر سن ازدواج باشند که البته در این راستا برخی از مراجع عظام تقلید از جمله آیت الله مکارم شیرازی عنوان داشته اند با افزایش سن ازدواج موافق هستند.
سلیمی منش با بیان اینکه ریشه کنی فرهنگ و سنت های آسیب زا از جمله ازدواج کودکان از دیگر راهکارهای پیشگیری از ازدواج کودکان است، تصریح کرد: با برنامه های کلان در مناطق دارای بیشترین آمار ازدواج کودکان می توان سن ازدواج را برای کودکان به درجه استاندارد رساند.
این کارشناس حقوقی با تاکید بر اینکه فرهنگ ها باید به گونه ای اصلاح شوند که حساسیت زایی نسبت به سن دختران در ازدواج کاسته شود، افزود: فرهنگ سازی در کنار تغییر قانون باید مورد توجه قرار گیرد و صرف تغییر قانون نمی تواند در پیشگیری از ازدواج کودکان کارساز باشد.

** تحلیل جامعه شناسی موضوع ازدواج کودکان
فقر و مشکلات اقتصادی باعث تثبیت احساس نا امیدی نسبت به آینده در خانواده ها می شود و این نوع خانواده ها ترجیح می دهند دختران در سنین کم ازدواج کنند تا بخشی از مشکلات اقتصادی خانواده کم شود.
بر اساس نوعی تفکر سنتی زمانی که دختران به توانایی فیزیکی و جسمی می رسند همان رشد فیزیکی را برای ازدواج کافی می دانند.
گاهی دختران کم سن و سالی که در خانواده های مستمند، دچار اعتیاد، خشونت و سایر مشکلات خانوادگی زندگی می کنند، خود تمایل به ازدواج دارند تا از این خشونت ها و مشکلات رهایی یابند.

یکی از راهکارهایی که می تواند به کاهش ازدواج دختران در سنین پایین بینجامد، دقیق کردن قوانین و توجه به بلوغ اجتماعی در تعیین سن قانونی ازدواج است.
به نظر می رسد از میان انواع آسیب هایی که این روزها دست از سر کودکان بر نمی دارد، ازدواج زودهنگام نیز یکی از آسیب های جدی است که ضرورت توجه به آن احساس می شود بویژه در شرایط نابسامان اقتصادی جامعه که به نوعی همه افراد را درگیر می کند.
ورود زودهنگام کودکان به عرصه مسئولیت های سنگین و خطیر زندگی مانند مسئولیت های خانواده در واقع شتاب بخشیدن به قربانی کردن کودکان و نمادی از آزار قانونی آنان است.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

کلید مقابل را فعال کنید

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.